t3

EUROPEJSKI NAKAZ ZAPŁATY

Europejski nakaz zapłaty to narzędzie windykacji międzynarodowej pozwalające na uzyskanie orzeczenia (nakazu) który będzie następnie podlegał wykonaniu (egzekucji) w każdym innym państwie europejskim (za wyjątkiem Danii). Głównym celem Rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty przyświecającym wprowadzeniu instytucji było uproszenie,

przyśpieszenie i ograniczenie kosztów postępowania sądowego w sprawach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych jak również umożliwienie swobodnego przepływu europejskich nakazów we wszystkich Państwach Członkowskich UE poprzez określenie minimalnych standardów, których spełnienie uchylałoby konieczność przeprowadzenia w Państwie członkowskim wykonania europejskiego nakazu zapłaty jakiegokolwiek dodatkowego postępowania pośredniego – poprzedzającego uznanie i wykonanie ENZ.

Jak wskazano w preambule omawianego rozporządzenia szybkie i skuteczne odzyskanie zaległych długów, co do których nie ma sporów prawnych, ma bowiem dla podmiotów gospodarczych w Unii Europejskiej szczególne znaczenie gdyż opóźnienia w płatnościach stanowią jeden z głównych powodów niewypłacalności zagrażającej istnieniu zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw.

Europejski nakaz zapłaty znajduje zastosowanie do transgranicznych spraw cywilnych oraz handlowych, bez względu na charakter Sądu lub Trybunały orzekającego. Oznacza to, że nie rozciąga się ono w szczególności na sprawy skarbowe, celne oraz administracyjne, ani dotyczące odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania, przy wykonywaniu władzy publicznej. Ponadto w ust. 2 art. 2 zawarte zostało wyczerpujące wyliczenie spraw wyłączonych z zakresu regulacji rozporządzenia i tak nie znajduje ono zastosowania do:
a) praw majątkowych wynikających ze stosunków małżeńskich, testamentów i dziedziczenia,
b) upadłości, postępowania związanego z likwidacją niewypłacalnych spółek lub innych osób prawnych, postępowań pojednawczych, układów oraz innych analogicznych postępowań,
c) zabezpieczenia społecznego,
d) roszczeń wynikających ze zobowiązań pozaumownych, chyba że:
a. są one przedmiotem umowy pomiędzy stronami lub nastąpiło uznanie długu;
b. dotyczą długów oznaczonych, wynikających ze współwłasności mienia.

Rozporządzenie nie zawiera jednak definicji „sprawy cywilnych i handlowych”. Zakres wskazanych pojęć różni się w zależności od prawodawstwa danego Państwa Członkowskiego, tym samym przy ich wykładni nie należy sięgać do unormowań krajowych. Przedmiotowy zakres zastosowania Rozporządzenia został określony w ten sam sposób co w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, w wyniku czego zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury oraz doktryny wykładnia podjęcia „sprawy cywilne oraz handlowe” powinna następować w sposób analogiczny do interpretacji przepisów art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, w tym w oparciu o dorobek judykatury wypracowany pod rządzami Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych oraz Konwencji Brukselskiej z 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych. Zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Trybunał Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 1979 r. w sprawie 25/79 Sanicentral GmbH p. René Collin, przy wykładni wskazanego pojęcia należy stosować jego autonomiczną kwalifikację, a stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu można traktować jako dyrektywę interpretacyjną.

Dla celów Rozporządzenia przez sprawę transgraniczną należy z kolei rozumieć sprawę, w której przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu w Państwie członkowskim innym niż Państwo członkowskie sądu rozpoznającego sprawę.
Charakter sprawy jako transgranicznej jest oceniany według stanu z daty wniesienia pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty.

Zgodnie z art. 59 rozporządzenia 44/2001 Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (bądź też odpowiednio art. 62 Rozporządzenia (UE) nr 1215/2012) dla ustalenia miejsca zamieszkania strony w Państwie Członkowskim, w którym rozpoznawana jest sprawa sąd stosuje własne przepisy prawa krajowego. Jeśli natomiast strona nie ma miejsca zamieszkania w Państwie Członkowskim właściwym do rozpoznania sprawy, sąd w celu ustalenia, czy strona ma miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim obowiązany jest stosować przepisy prawa tegoż innego Państwa Członkowskiego

Termin „Państwo Członkowskie” oznaka każde Państwo członkowskie Unii Europejskiej za wyjątkiem Danii.